Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản trên địa bàn tỉnh Kon Tum

19

 

Kết quả khảo sát từ năm 2008 đến nay, trên địa bàn tỉnh Kon Tum đã xảy ra 5.938 vụ phạm pháp hình sự, trong đó tội phạm lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (LDTNCĐTS) xảy ra 162 vụ (chiếm tỷ lệ 2,73%) với số lượng tăng dần qua các năm và thủ đoạn hoạt động ngày càng đa dạng, tinh vi, xảo quyệt.

Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng, tỉnh Kon Tum đã có những bước phát triển vượt bậc, tình hình an ninh chính trị cơ bản ổn định, kinh tế – xã hội từng bước phát triển, đời sống nhân dân được nâng cao rõ rệt. Bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì tình hình tội phạm nói chung và tội phạm hình sự nói riêng trên địa bàn tỉnh đã và đang có những diễn biến phức tạp, đặc biệt là tội phạm LDTNCĐTS. Theo thống kê từ các đơn vị chức năng, từ năm 2008 đến nay, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 5.938 vụ phạm pháp hình sự, trong đó tội phạm LDTNCĐTS xảy ra 162 vụ (chiếm tỷ lệ 2,73%) với số lượng tăng dần qua các năm và thủ đoạn hoạt động ngày càng đa dạng, tinh vi, xảo quyệt.

Qua khảo sát các đối tượng trong các vụ án LDTNCĐTS mà lực lượng Cảnh sát hình sự (CSHS) Công an tỉnh Kon Tum đã tiến hành điều tra khám phá từ năm 2012 đến nay cho thấy, đối tượng phạm tội ở loại tội phạm này thường tập trung ở độ tuổi trung niên đã có kinh nghiệm sống (chiếm 59,2%), tập trung phần lớn ở nữ giới (chiếm 66,7%), có trình độ học vấn từ tốt nghiệp trung học cơ sở đến dưới đại học (chiếm 65,4%), chủ yếu cư trú ở thành phố, trung tâm các huyện, trị trấn (chiếm 69,5%), phần lớn làm nghề kinh doanh (chiếm 45,9%) và đa số phạm tội lần đầu (chiếm 74,6%) nên từ đó dễ dàng tạo uy tín, tạo niềm tin để người khác trao tài sản. Tài sản bị chiếm đoạt là những tài sản có giá trị lớn (nông sản, tiền, vàng…), làm cho người bị hại bị nợ nần chồng chất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự an toàn xã hội tại địa phương.

Về phương thức, thủ đoạn của tội phạm LDTNCĐTS trên địa bàn tỉnh, qua khảo sát cho thấy thường tập trung ở các nhóm sau: Vay, mượn tài sản sau đó đem đi bán hoặc cầm cố để chiếm đoạt tài sản, rồi bỏ trốn (61 vụ, chiếm 37,6%); Thuê tài sản, nhận được tài sản rồi đem đi bán, cầm cố để chiếm đoạt (22 vụ, chiếm 13,6%); Vay, mượn tài sản sau đó sử dụng vào mục đích bất hợp pháp (19 vụ, chiếm 11,7%); Được công ty, cửa hàng giao tài sản nhưng không thực hiện đúng nhiệm vụ mà chiếm đoạt (17 vụ, chiếm 10,5%); Chơi hụi, nhận vốn kinh doanh, nhận ký gửi tài sản với cá nhân sau đó chiếm đoạt (32 vụ, chiếm 19,8%) và nhóm thủ đoạn khác (11 vụ, chiếm 6,8%).

Như vậy, từ việc nghiên cứu cơ cấu, diễn biến, tình hình và phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm LDTNCĐTS trên địa bàn tỉnh Kon Tum thời gian qua, bài viết rút ra một số nguyên nhân, điều kiện làm cơ sở nảy sinh loại tội phạm này, đó là:

Từ năm 2008 đến 2017, số lượng các vụ LDTNCĐTS trên địa bàn tỉnh Kon Tum có xu hướng tăng dần: Năm 2008-9 vụ, 2009-12 vụ, 2010-12 vụ, 2011-14 vụ, 2012-18 vụ, 2013-16 vụ, 2014-16 vụ, 2015-15 vụ, 2016-25 vụ, 2017-25 vụ. Như vậy, có thể thấy tác động tiêu cực của mặt trái nền kinh tế thị trường gây ra những ảnh hưởng xấu như sự phân tầng xã hội, phân hoá giàu, nghèo dẫn đến tình trạng thất học, mù chữ; sự thiếu kinh nghiệm trong quản lý kinh tế, quản lý xã hội, sự xuống cấp về đạo đức khiến cho một bộ phận người bất chấp mọi lý do, sẵn sàng chà đạp lên luân thường đạo lý, danh dự nhân phẩm để hành động theo bản năng, làm cho tệ nạn xã hội gia tăng. Điều đó có thể dễ nhận thấy qua việc hình thành các nhu cầu của con người và con đường để thoả mãn nhu cầu đó đã làm nảy sinh hành vi phạm tội và là nguyên nhân nảy sinh tội phạm. Bên cạnh đó, lối sống thực dụng, sự xuống cấp đạo đức của một bộ phận quần chúng dẫn đến xung đột giữa các thế hệ, thành viên trong xã hội và ngay trong một gia đình. Tư tưởng làm giàu bằng mọi cách, lối sống hẹp hòi, ích kỉ, coi thường pháp luật trong một bộ phận không nhỏ quần chúng nhân dân.

– Xuất phát từ yếu tố chủ quan của các nạn nhân. Người bị hại trong các vụ LDTNCĐTS trên địa bàn tỉnh Kon Tum thường có tâm lý chủ quan, quá tin tưởng vào người khác, mất cảnh giác trong quản lý tài sản, dễ dãi, nể nang mà bỏ qua những quy định, trình tự, thủ tục trong thực hiện các hợp đồng, quan hệ giao dịch dân sự; chính vì vậy tạo cơ hội thuận lợi cho các đối tượng vay, mượn tài sản sau đó đem đi bán hoặc cầm cố để chiếm đoạt tài sản, rồi bỏ trốn một cách dễ dàng (61 vụ, chiếm 37,6%). Mặt khác, do ham lời từ một số hoạt động tín dụng trái quy định của pháp luật (tín dụng đen) nên nhiều người đã tham gia các đường dây huê, hụi; thậm chí nhiều người đã đi vay ngân hàng với lãi suất thấp để cho vay lại với lãi suất cao hơn mà không quan tâm đến các thủ tục pháp lý, từ đó tạo điều kiện cho phát sinh tội phạm (nhóm thủ đoạn chơi hụi, nhận vốn kinh doanh, nhận ký gửi tài sản với cá nhân sau đó chiếm đoạt khá cao-32 vụ, chiếm 19,8%). Trong một số trường hợp, người bị hại vì lý do cá nhân không thể trình báo với cơ quan có chức năng về hành vi chiếm đoạt tài sản của kẻ phạm tội, làm cho kẻ phạm tội được nhởn nhơ trước pháp luật.

– Nguyên nhân trực tiếp liên quan đến đối tượng phạm tội. Đa số các đối tượng phạm tội LDTNCĐTS trên địa bàn tỉnh Kon Tum thường có hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn, mức thu nhập thấp, nợ nần chống chất; hoặc do lòng tham, các đối tượng nảy sinh hoạt động phạm tội sau khi được người khác tin tưởng trao tài sản mặc dù khả năng kinh tế, thu nhập của bản thân không tới mức túng quẫn. Một số khác do thói chây lười lao động, quen sống hưởng thụ, xa hoa trụy lạc, sử dụng tài sản vào các mục đích trái pháp luật như cờ bạc, nghiện ngập…; do lối sống ích kỷ, tham lam muốn chiếm đoạt tài sản của người khác thành của mình hoặc tiêu xài cá nhân đến khi không có khả năng hoàn trả tài sản.

– Công tác quản lý Nhà nước, quản lý xã hội của các cơ quan chức năng còn  sơ hở, thiếu sót, bất cập, dễ bị các đối tượng phạm tội lợi dụng hoạt động. Thời gian qua, mặc dù lực lượng Cảnh sát hình sự (CSHS) Công an tỉnh Kon Tum đã triển khai đồng bộ các biện pháp, công tác đấu tranh chống tội phạm LDTNCĐTS và đã đạt được những kết quả quan trọng, song do nhiều nguyên nhân khách quan, chủ quan khác nhau, trong những công tác này còn tồn tại một số hạn chế nhất định. Hình thức xử lý chưa mang tính giáo dục cao. Nhiều vụ án xử lý quá nhẹ, mức án thấp do đó không có tác dụng giáo dục, răn đe người phạm tội và các đối tượng khác. Còn có hiện tượng tiêu cực, bao che cho người phạm tội khiến cho lòng tin của quần chúng vào các cơ quan thực thi pháp luật bị giảm sút, người phạm tội coi thường pháp luật.

– Phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ chưa được tiến hành thường xuyên, hiệu quả và còn tồn tại những hạn chế nhất định; quan hệ phối hợp giữa các đơn vị nghiệp vụ trong phòng chống tội phạm LDTNCĐTS còn nhiều bất cập. Trang bị phương tiện kỹ thuật cho lực lượng CSHS còn nhiều khó khăn. Công tác tuyên truyền của cơ quan chức năng về phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm LDTNCĐTS chưa kịp thời.

Để nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm LDTNCĐTS trên địa bàn tỉnh Kon Tum, thời gian tới cần thực hiện tốt các giải pháp như sau:

Một là, nâng cao hiệu quả công tác phát động phong trào quần chúng đề cao cảnh giác, tích cực phát hiện và tố giác tội phạm LDTNCĐTS. Đẩy mạnh các biện pháp tuyên truyền, giáo dục để người dân nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và tinh thần cảnh giác, có trách nhiệm trong bảo vệ tài sản của mình, gắn với phát động mạnh mẽ phong trào toàn dân tham gia phòng chống tội phạm nói chung và tội phạm LDTNCĐTS nói riêng.

Hai là, chủ động tham mưu các cấp chính quyền, đặc biệt là cấp cơ sở phối hợp với các cơ quan chức năng, các ngành, đoàn thể như Đoàn Thanh niên, Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh… tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước có liên quan đến công tác đấu tranh chống tội phạm nói chung và tội phạm LDTNCĐTS nói riêng. Quá trình tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật cần chú ý khai thác triệt để các điều kiện sẵn có như: Hệ thống phương tiện thông tin đại chúng, đội ngũ tuyên truyền viên, các buổi sinh hoạt ở các cụm dân cư… để tổ chức các nội dung phù hợp, thiết thực, đồng thời quan tâm đến các hình thức tuyên truyền, vận động sao cho thu hút, hấp dẫn và dễ thấm vào đời sống nhân dân. Quan tâm động viên và có hình thức khen thưởng những quần chúng tích cực, dũng cảm trong phòng chống tội phạm nói chung và tội phạm LDTNCĐTS nói riêng.

Ba là, tham mưu cho các cấp, các ngành trong phòng ngừa tội phạm LDTNCĐTS. Chính quyền các cấp cần quan tâm phối hợp với các cơ quan, tổ chức trên địa bàn giải quyết tốt một số chính sách xóa đói giảm nghèo, tạo công ăn việc làm cho những đối tượng lầm lỡ, xây dựng môi trường sống lành mạnh tại các địa bàn dân cư. Trực tiếp đảm nhận, có trách nhiệm quản lý giáo dục, tiếp nhận và tạo điều kiện giúp đỡ công ăn việc làm cho các đối tượng đang gặp khó khăn, giải quyết những vướng mắc về gia đình, cuộc sống và tư tưởng. Công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm phải gắn với chính sách phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội. Quan tâm đặc biệt tới quản lý lao động, quản lý ngành nghề, phát triển mở rộng ngành nghề, nâng cao trình độ dân trí và đời sống văn hóa tinh thần cho người dân.

Bốn là, thường xuyên mở các đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, trong đó có tội phạm LDTNCĐTS. Làm tốt công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm LDTNCĐTS. Tập trung lực lượng, phương tiện, khẩn trương điều tra, khám phá, phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm minh các đối tượng phạm tội LDTNCĐTS xảy ra trên địa bàn tỉnh Kon Tum. Nâng cao hiệu quả quan hệ phối hợp giữa các lực lượng khắc phục những sơ hở, thiếu sót, loại trừ các nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm LDTNCĐTS.

Năm là, tăng cường cơ sở vật chất phục vụ hoạt động phòng ngừa tội phạm LDTNCĐTS. Tăng cường biên chế cho lực lượng trực tiếp làm công tác phòng chống tội phạm về trật tự xã hội. Chú trọng bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho CBCS, nhất là kiến thức nghiệp vụ, kinh nghiệm công tác. Quan tâm giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao tinh thần trách nhiệm đối với toàn thể CBCS trong phòng ngừa tội phạm nói chung và tội phạm LDTNCĐTS nói riêng.

Trang bị đầy đủ phương tiện kĩ thuật cần thiết phục vụ phòng ngừa tội phạm nói chung và tội phạm LDTNCĐTS nói riêng như máy ảnh, máy quay phim, bộ đàm…. Có hình thức động viên, khen thưởng kịp thời đối với những CBCS đạt được thành tích xuất sắc trong công tác phòng ngừa, điều tra khám phá vụ án; có chế độ đãi ngộ hợp lý đối với CBCS trong lực lượng CSHS nhằm động viên CBCS yên tâm công tác.


Duy Hòa