Tội phạm cướp giật tài sản và ý thức phòng ngừa của người dân

27

 

Cướp giật tài sản là một trong những tội thuộc nhóm tội xâm phạm sở hữu được quy định tại Bộ luật Hình sự Việt Nam. Hành vi này không chỉ gây nguy hiểm cho tính mạng, tài sản của người bị hại mà còn tạo ấn tượng không tốt về nếp sống, nếp sinh hoạt của đời sống xã hội Việt Nam trong mắt bạn bè, du khách quốc tế.

Hiện nay, ở nước ta, tội phạm cướp giật tài sản đang diễn biến khá phức tạp và trở thành vấn đề nhức nhối ở hầu khắp các tỉnh thành trong cả nước, đặc biệt là các thành phố lớn. Theo thống kê của Tổng Cục Cảnh sát, mỗi năm, trung bình trên cả nước xảy ra gần 3.000 vụ cướp giật tài sản, chiếm tỷ lệ dao động trên dưới 9% số vụ xâm phạm sở hữu và khoảng 5% tổng số vụ phạm pháp hình sự. Điển hình như năm 2017, cả nước xảy ra 52.947 vụ phạm pháp hình sự, trong đó có 2.572 vụ cướp giật tài sản, chiếm tỷ lệ 4,87%.

Các đối tượng thực hiện hành vi cướp giật khi người bị hại sơ hở

Tội phạm cướp giật tài sản thường diễn ra nhanh, bất ngờ và rất khó ngăn chặn. Tính chất nguy hiểm của loại tội phạm này thể hiện ở chỗ các đối tượng có thể gây án liên tục, thậm chí trong một ngày gây nhiều án, đặc biệt là trên các tuyến giao thông, tại các khu vui chơi, giải trí, nơi công cộng… Đối tượng phạm tội đa số là những đối tượng lưu manh chuyên nghiệp, có tiền án, tiền sự, đối tượng đang bị truy nã, nghiện ma túy; phần tử có nhân thân xấu, lối sống không lành mạnh, côn đồ, hung hãn, lười lao động. Đáng chú ý hiện nay, số đối tượng phạm tội cướp giật tài sản là học sinh, sinh viên có xu hướng tăng, thường tập trung vào những trường hợp lười học, bỏ học, nghiện game online, nghiện ma túy, thiếu sự quan tâm, giáo dục của gia đình và Nhà trường. Thực tế cho thấy, người bị hại phần lớn là phụ nữ bởi phụ nữ thường mang theo những loại tài sản có giá trị, khả năng phản kháng, chống cự yếu và ít nhớ đặc điểm nhân dạng của đối tượng thực hiện hành vi khi bị tấn công bất ngờ.

Đa số các vụ cướp giật tài sản do 2 đối tượng là nam giới gây ra, chúng sử dụng xe mô tô di chuyển trên các tuyến giao thông để theo dõi, quan sát, lựa chọn “mục tiêu” (những người có tài sản và lơ là trong việc quản lý tài sản) để cướp giật tài sản. Khi đã xác định được “mục tiêu”, đối tượng cầm lái điều khiển xe máy cùng chiều, đi gần tới bị hại (đang đi xe máy hoặc đi bộ). Khi đi đến đoạn đường vắng người qua lại, đối tượng cầm lái điều khiển xe sát với xe máy của bị hại để đối tượng ngồi sau giật tài sản rồi nhanh chóng tăng ga xe máy tẩu thoát.

Đối với trường hợp người bị hại đi bộ hoặc đã dừng xe để nghe điện thoại, tìm đồ dùng trong túi xách, bóp, ví…thì 2 đối tượng dừng xe gần bị hại. Một đối tượng xuống xe đi bộ tiến đến từ phía sau, sát bị hại, bất ngờ giật tài sản rồi bỏ chạy lên xe máy với đối tượng thứ nhất cùng tẩu thoát. Trường hợp đối tượng cướp giật tài sản nhằm vào trẻ em, khi phát hiện trẻ đang cầm điện thoại di động hoặc tài sản khác mà không có người lớn ở gần, đối tượng vào nhà người bị hại, giả vờ mua hàng (đối với nhà có bán hàng) hoặc hỏi chuyện, bất ngờ giật tài sản rồi bỏ chạy.

Nguyên nhân nảy sinh tội phạm cướp giật tài sản xuất phát từ nhiều vấn đề khác nhau, song ý thức bảo vệ tài sản của người dân là một trong những yếu tố quan trọng, đặc biệt là phụ nữ. Các loại tài sản như dây chuyền, túi xách, ví bóp cầm tay… được xem là những công cụ làm đẹp thường được phụ nữ ưa chuộng và đem theo khi đi đường hoặc đến những nơi đông người. Tuy nhiên, việc vừa đeo túi sách một bên vai vừa lái xe, hay đeo dây chuyền trang sức nhưng không che chắn lại là điều kiện thuận lợi cho đối tượng xấu thực hiện hành vi cướp giật. Một số người thường có thói quen vừa đi đường vừa nghe điện thoại, hoặc dừng ở ven đường nghe điện thoại cũng trở thành mục tiêu nhắm tới của bọn tội phạm cướp giật. Chính những hành động hớ hênh, ý thức mất cảnh giác của người dân đã tạo điều kiện cho tội phạm cướp giật có cơ hội hoạt động.

Có thể thấy, hành vi cướp giật tài sản không chỉ gây thiệt hại về tài sản, sức khỏe của các nạn nhân mà còn gây tâm lý hoang mang, lo sợ cho người dân, ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự an toàn xã hội và không ít những hệ lụy khác. Không những vậy, ở các thành phố lớn còn xảy ra tình trạng cướp giật tài sản của khách du lịch, của người nước ngoài gây ảnh hưởng xấu về hình ảnh con người, đất nước Việt Nam, nhiều vụ gây dư luận xấu, tâm lý bất bình, bất an đối người dân và người nước ngoài đến Việt Nam.

Tại Điều 171 “Tội cướp giật tài sản”, Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định:

“1. Người nào cướp giật tài sản của người khác, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;

d) Dùng thủ đoạn nguy hiểm;

đ) Hành hung để tẩu thoát;

e) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%;

g) Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu hoặc người không có khả năng tự vệ;

h) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

i) Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;

c) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;

b) gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 31% trở lên;

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.”

Mặc dù pháp luật đã có quy định điều chỉnh đối với tội phạm cướp giật tài sản, lực lượng chức năng đã tăng cường các giải pháp phòng ngừa, phát hiện, điều tra, xử lý nghiêm minh, song để giảm thiểu loại tội phạm này vấn đề nhận thức và hành động của người dân trong bảo vệ tài sản của chính mình vẫn luôn là vấn đề cốt lõi. Mỗi người dân phải tự nâng cao ý thức cảnh giác bảo vệ tài sản của mình khi tham gia giao thông hay tập trung ở những nơi đông người, nơi công cộng; phụ nữ không đeo nhiều trang sức, mang nhiều tài sản có giá trị khi đi đường, khi đeo phải mặc áo kín cổ; không để túi xách ở những vị trí dễ bị cướp giật như khoác trên tay, để ở tay cầm lái, trên baga xe hay một tay cầm lái một tay cầm tài sản, không cầm điện thoại trên tay hoặc vừa đi vừa nghe điện thoại… Hơn ai hết, mỗi người dân hãy tự nâng cao ý thức cảnh giác và hiểu biết để bảo vệ tài sản của chính mình trước những âm mưu, thủ đoạn tinh vi của kẻ xấu.


Khánh Vi